Shloka 28
Abhaya-Itihāsa: Karma, Indriyas, and the Non-sensory Brahman
Brāhmaṇī–Brāhmaṇa Saṃvāda
अनेनैव प्रकारेण प्रगृहीतं पुरातनै: । पूर्णाहुतिभिरापूर्णास्त्रिभि: पूर्यन्ति तेजसा,“इसी प्रकारसे पुरातन ऋषियोंने श्रुतिके अनुसार प्राण आदिका रूप ग्रहण किया है। ज्ञाता, ज्ञान, ज्ञेय--इन तीन आहुतियोंसे समस्त लोक परिपूर्ण हैं। वे सभी लोक आत्मज्योतिसे परिपूर्ण होते हैं"
anenaiva prakāreṇa pragṛhītaṃ purātanaiḥ | pūrṇāhutibhir āpūrṇās tribhiḥ pūryanti tejasā ||
ด้วยวิธีนี้เอง ฤๅษีโบราณได้ยึดถือและอธิบายตามศรุติ ถึงรูปภาวะของปราณะและสิ่งทั้งปวง. ด้วย ‘อาหุติ’ สามประการ—ผู้รู้ ความรู้ และสิ่งที่ถูกรู้—โลกทั้งหลายย่อมเต็มบริบูรณ์; และโลกเหล่านั้นส่องสว่าง อาบด้วยรัศมีแห่งอาตมัน.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse presents a Vedāntic-sacrificial metaphor: reality is understood through a triad—knower, knowledge, and knowable—likened to three oblations that ‘fill’ the worlds. Ultimately, the fullness and illumination of the worlds are grounded in ātman-like radiance (tejas), pointing to inner self-knowledge as the source of true completeness.
Vāyu-deva is instructing the listener by appealing to ancient ṛṣis and śruti-based tradition. He explains how earlier sages conceptualized principles like prāṇa and then elevates the discussion to a universal framework—knower/knowledge/knowable—describing how these principles pervade and complete all worlds with the Self’s light.