Shloka 48
Mokṣa-dharma Yoga-Upadeśa: Equanimity, Sense-Restraint, and Vision of the Ātman (आत्मदर्शन-योगोपदेशः)
न त्वसौ चक्षुषा ग्राह्मो न च सर्वैरपीन्द्रियै: । मनसैव प्रदीपेन महानात्मा प्रदृश्यते,उस परमात्माका इन चर्म-चक्षुओंसे दर्शन नहीं हो सकता, सम्पूर्ण इन्द्रियोंसे भी उसको ग्रहण नहीं किया जा सकता; केवल बुद्धिरूपी दीपककी सहायतासे ही उस महान् आत्माका दर्शन होता है
na tv asau cakṣuṣā grāhyo na ca sarvair apīndriyaiḥ | manasaiva pradīpena mahān ātmā pradṛśyate ||
แต่พระอาตมันอันสูงสุดนั้น มิอาจหยั่งถึงด้วยตา และแม้ด้วยอินทรีย์ทั้งปวงพร้อมกันก็หาไม่; มีแต่ด้วยจิตที่ส่องสว่างดุจประทีปเท่านั้น จึงจะเห็นมหาอาตมันได้
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The Supreme Self is not an object of sensory perception; it is realized through inward illumination—mind refined into a clear, discerning ‘lamp’—suggesting disciplined ethics, restraint, and contemplative insight as the means to true vision.
A brāhmaṇa speaker instructs the listener that ultimate reality cannot be grasped externally through the senses; the discourse turns toward inner realization, using the lamp metaphor to emphasize contemplative knowledge over sensory evidence.