Shloka 12
Mokṣa-dharma Yoga-Upadeśa: Equanimity, Sense-Restraint, and Vision of the Ātman (आत्मदर्शन-योगोपदेशः)
विहाय सर्वसंकल्पान् बुद्ध्या शारीरमानसान् | शनैर्निर्वाणमाप्रोति निरिन्धन इवानल:,जो बुद्धिसे विचार करके शारीरिक और मानसिक सब संकल्पोंका त्याग कर देता है, वह बिना ईंधनकी आगके समान धीरे-धीरे शान्तिको प्राप्त हो जाता है
vihāya sarvasaṅkalpān buddhyā śārīra-mānasān | śanair nirvāṇam āpnoti nirindhana ivānalaḥ ||
ผู้ใดด้วยปัญญาอันรู้จำแนกละทิ้งสังกัลปะทั้งปวง ทั้งที่อาศัยกายและที่เกิดในใจ ผู้นั้นย่อมค่อย ๆ ถึงนิรวาณ ดุจไฟไร้เชื้อเพลิงที่ค่อย ๆ ดับลงสู่ความสงบ
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that liberation-like peace arises from steadily relinquishing all saṅkalpas (intentional mental constructions)—both bodily-driven and purely mental—through buddhi (discernment). When craving and planning cease, the mind naturally cools, like a fire that goes out when no fuel is supplied.
A brāhmaṇa speaker is instructing the listener on an inner discipline: withdrawing support from bodily and mental impulses and letting agitation subside gradually. The image of a fuel-less fire conveys a process of quieting rather than a sudden external event.