Shloka 1
Mokṣa-dharma Yoga-Upadeśa: Equanimity, Sense-Restraint, and Vision of the Ātman (आत्मदर्शन-योगोपदेशः)
प्याज बछ। जज: एकोनविशो< ध्याय: गुरु-शिष्यके संवादमें मोक्षप्राप्तिके उपायका वर्णन ब्राह्मण उवाच यः स्यादेकायने लीनस्तूष्णीं किंचिदचिन्तयन् । पूर्व पूर्व परित्यज्य स तीर्णो बन्धनाद् भवेत्,सिद्ध ब्राह्मणने कहा--काश्यप! जो मनुष्य (स्थूल, सूक्ष्म और कारण शरीरोंमेंसे क्रमश:) पूर्व-पूर्वका अभिमान त्यागकर कुछ भी चिन्तन नहीं करता और मौनभावसे रहकर सबके एकमात्र अधिष्ठान--परत्रह्म परमात्मामें लीन रहता है, वही संसार-वन्धनसे मुक्त होता है
brāhmaṇa uvāca | yaḥ syād ekāyane līnas tūṣṇīṁ kiñcid acintayan | pūrvaṁ pūrvaṁ parityajya sa tīrṇo bandhanād bhavet |
พราหมณ์กล่าวว่า—“โอ้กาศยปะ ผู้ใดซึมซาบอยู่ในที่พึ่งหนึ่งเดียว (ปรมาตมัน) ดำรงความสงัด ไม่รับเอาความคิดใด ๆ และสละความยึดถือในภาวะก่อน ๆ ไปทีละขั้น ผู้นั้นย่อมข้ามพ้นพันธนาการและเป็นอิสระจากเครื่องผูกแห่งโลก.”
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
Liberation is attained by inward absorption in the single supreme ground (ekāyana), maintaining silence and freedom from discursive thought, and progressively abandoning identification with successive layers of embodied selfhood; thus one ‘crosses’ beyond bondage.
In a guru–śiṣya style instruction, a Brahmin addresses Kāśyapa and states the practical means to mokṣa: quietude, non-conceptual stillness, and stepwise renunciation of prior identifications, culminating in absorption in the Supreme Self.