Shloka 356
सर्व दैवकृतं विद्धि कोअत्र कि वक्तुमर्हति । “कुरुश्रेष्ठी उस युद्धमें जो सहस्रों राजा काट डाले गये हैं, वह सब दैवकी ही करतूत समझिये। इस विषयमें दूसरा कोई क्या कह सकता है
sarvaṃ daivakṛtaṃ viddhi ko 'tra kiṃ vaktum arhati |
จงรู้เถิดว่า ทุกสิ่งที่เกิดขึ้น ณ ที่นี้ล้วนเป็นการกระทำของชะตา; ในเรื่องนี้ใครเล่าจะควรกล่าวเป็นอื่น? โอ้ผู้ประเสริฐแห่งวงศ์กุรุ ในสงครามนั้นที่กษัตริย์นับพันถูกฟันล้ม จงเข้าใจทั้งหมดว่าเป็นกิจของชะตาเท่านั้น—แล้วผู้ใดจะกล่าวเพิ่มเติมได้อีก?
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes daiva (destiny) as the overriding explanation for catastrophic outcomes like mass slaughter in war, urging restraint in judgment and speech—since events unfold under forces beyond any single human agent’s full control.
Vaiśampāyana, recounting events, offers a consolatory framing of the Kurukṣetra devastation: the deaths of countless kings are to be understood as fate’s working, implying that further argument, blame, or speculation is ultimately futile.