Shloka 6
धृतराष्ट्रस्य स्पर्शाभिलाषः — Dhṛtarāṣṭra’s Request for Touch and Permission for Tapas
इस प्रकार श्रीमह्याभारत आश्रमवासिकपवके अन्तर्गत आश्रमवासपर्वमें धृतराष्रका उपदेशविषयक छठा अध्याय पूरा हुआ,उत्साहप्रभुशक्तिभ्यां मन्त्रशक्त्या च भारत । उपपन्नो नृपो यायाद् विपरीतं च वर्जयेत् भारत! जो राजा उत्साह-शक्ति, प्रभु-शक्ति और मन्त्र-शक्तिमें शत्रुकी अपेक्षा बढ़ा-चढ़ा हो, उसे ही आक्रमण करना चाहिये। यदि इसके विपरीत अवस्था हो तो आक्रमणका विचार त्याग देना चाहिये
utsāha-prabhu-śaktibhyāṁ mantra-śaktyā ca bhārata | upapanno nṛpo yāyād viparītaṁ ca varjayet ||
โอ้ภารตะ! กษัตริย์พึงยกทัพรุกก็ต่อเมื่อเหนือกว่าศัตรูในกำลังสามประการ คือ กำลังแห่งความฮึกเหิมและความมุ่งมั่น กำลังแห่งอำนาจและทรัพยากรแห่งราชา และกำลังแห่งคำปรึกษาและนโยบาย; หากเป็นตรงกันข้าม ก็พึงละทิ้งแม้ความคิดจะโจมตี
धघतयाट्र उवाच
Educational Q&A
A ruler should wage war only when he has superior (1) personal resolve and initiative (utsāha), (2) sovereign resources and authority (prabhu-śakti), and (3) strategic counsel and policy (mantra-śakti). If these are lacking, restraint is the ethical and prudent course.
In the Ashramavāsika context, Dhṛtarāṣṭra delivers counsel on kingship and conduct, emphasizing measured decision-making in warfare: attack only from a position of clear strength and sound counsel, otherwise avoid aggression.