Shloka 20
Bhīmasya paruṣa-vākyaṃ
Bhīma’s Harsh Speech Heard by Dhṛtarāṣṭra and Gāndhārī
भगवान् व्यासके चले जानेपर राजा युधिष्ठिरने अपने बूढ़े ताऊ धुृतराष्ट्रसे नम्नतापूर्वक धीरे-धीरे कहा-- ।। यदाह भगवान् व्यासो यच्चापि भवतो मतम् | यथा55ह च महेष्वास: कृपो विदुर एव च,“पिताजी! भगवान् व्यासने जो आज्ञा दी है और आपने जो कुछ करनेका निश्चय किया है तथा महान् धनुर्धर कृपाचार्य, विदुर, युयुत्सु और संजय जैसा कहेंगे, निस्संदेह मैं वैसा ही करूँगा; क्योंकि ये सब लोग इस कुलके हितैषी होनेके कारण मेरे लिये माननीय हैं
vaiśampāyana uvāca | yad āha bhagavān vyāso yac cāpi bhavato matam | yathāha ca maheṣvāsaḥ kṛpo vidura eva ca | yuyutsuḥ sañjayaś caiva niḥsaṃśayaṃ tathā kariṣyāmi | ete hi kulahiteṣavaḥ tasmān me mānyāḥ ||
ครั้งนั้นพระเจ้ายุธิษฐิระน้อมเศียร กล่าวด้วยวาจาอ่อนโยนต่อพระปิตุลาเฒ่าธฤตราษฏร์ว่า “สิ่งใดที่พระภควานวยาสทรงบัญชา สิ่งใดที่พระองค์ทรงดำริมั่น และสิ่งใดที่กฤปะมหาธนู รวมทั้งวิทุระ ยุยุทสุ และสัญชัยจะแนะนำ—ข้าพเจ้าจักปฏิบัติตามนั้นโดยมิลังเล เพราะท่านทั้งปวงเป็นผู้หวังดีต่อวงศ์ตระกูล จึงควรแก่ความเคารพของข้าพเจ้า”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Right action after catastrophe is guided by humility and deference to dharmic authority: Yudhiṣṭhira commits to follow the injunction of Vyāsa, the intention of the elder Dhṛtarāṣṭra, and the counsel of proven well-wishers (Kṛpa, Vidura, Yuyutsu, Sañjaya), prioritizing the welfare of the lineage over personal impulse.
In the Āśramavāsika context, as the elders move toward a life of renunciation, Yudhiṣṭhira respectfully addresses Dhṛtarāṣṭra and pledges compliance with Vyāsa’s directive and with the advice of trusted senior figures, signaling reconciliation, orderly transition, and adherence to dharma in the post-war household.