Shloka 25
कुन्ती–व्याससंवादः
Kuntī–Vyāsa Dialogue on Durvāsā’s Boon and Karṇa’s Birth
राजन! तदनन्तर देवर्षि नारदजी धर्मात्मा राजा युधिष्ठिरको आश्वासन देकर अभीष्ट स्थानको चले गये ।।
vaiśampāyana uvāca |
rājan! tadanantaraṃ devarṣi-nāradaḥ dharmātmā rājā yudhiṣṭhiram āśvāsya abhīṣṭa-sthānaṃ jagāma ||
evaṃ varṣāṇy atītāni dhṛtarāṣṭrasya dhīmataḥ |
vanavāse tathā trīṇi nagare daśa pañca ca ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชา! ครั้นแล้ว เทวฤๅษีนารท ผู้ตั้งมั่นในธรรม ได้ปลอบประโลมพระเจ้ายุธิษฐิระ แล้วออกเดินทางไปยังสถานที่อันตนปรารถนา. กาลเวลาจึงล่วงไปสำหรับธฤตราษฏระผู้มีปัญญา—อยู่ป่าเป็นวัตรสามปี และอยู่ในนครสิบห้าปี. เมื่อสูญเสียโอรสในสนามรบ เขายังคงถวายทานอยู่เนืองนิตย์เพื่อพี่น้องร่วมสกุล ญาติสนิท มิตรสหาย สหายร่วมทาง และหมู่ชนของตน—ประสงค์จะรับมือความโศกด้วยธรรมและทาน.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames post-war life as a moral response to loss: grief is met through dharma—consolation, disciplined passage of time, and sustained charity (dāna). It also highlights the transition from royal life to forest-retirement as a recognized ethical stage.
Nārada reassures Yudhiṣṭhira and then departs. The narration then summarizes Dhṛtarāṣṭra’s post-war years: fifteen years spent in the city and three years in forest-dwelling, during which he regularly gave gifts on behalf of his bereaved family and dependents.