Previous Verse
Next Verse

Shloka 53

Vyāsa’s Inquiry into Dhṛtarāṣṭra’s Tapas and the Identification of Vidura with Dharma

उष्टाणां क्रोशतां चापि हयानां हेषतामपि । ततो युधिछिरो राजा सदार: सहसैनिक: । नगरं हास्तिनपुरं पुनरायात्‌ सबान्धव:,तदनन्तर सारथियोंने 'रथ जोतो, रथ जोतो” की पुकार मचायी। फिर ऊँटोंके चिग्घाड़ने और घोड़ोंके हिनहिनानेकी आवाज हुई। इसके बाद अपने घरकी स्त्रियों, भाइयों और सैनिकोंके साथ राजा युधिष्छिर पुनः: हस्तिनापुर नगरको लौट आये

uṣṭrāṇāṃ krośatāṃ cāpi hayānāṃ heṣatām api | tato yudhiṣṭhiro rājā sadāraḥ sahasainikaḥ | nagaraṃ hāstinapuraṃ punar āyāt sabāndhavaḥ ||

ท่ามกลางเสียงร้องของคนขับอูฐ เสียงอูฐคำราม และเสียงม้าร้องหึ่ม พระเจ้ายุธิษฐิระพร้อมด้วยมเหสี วงศ์ญาติ และกองทัพ ก็เสด็จกลับสู่กรุงหาสตินาปุระอีกครั้ง

उष्टाणाम्of camels
उष्टाणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootउष्ट्र
FormMasculine, Genitive, Plural
क्रोशताम्of (those) crying out
क्रोशताम्:
Adhikarana
TypeVerb
Rootक्रुश्
Formशतृ (present active participle), Masculine/Neuter, Genitive, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
हयानाम्of horses
हयानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहय
FormMasculine, Genitive, Plural
हेषताम्of (those) neighing
हेषताम्:
Adhikarana
TypeVerb
Rootहेष्
Formशतृ (present active participle), Masculine/Neuter, Genitive, Plural
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
सदारःwith (his) wife
सदारः:
Karta
TypeAdjective
Rootस-दार
FormMasculine, Nominative, Singular
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
सैनिकःwith (his) army/soldiers
सैनिकः:
Karta
TypeAdjective
Rootसैनिक
FormMasculine, Nominative, Singular
नगरम्city
नगरम्:
Karma
TypeNoun
Rootनगर
FormNeuter, Accusative, Singular
हास्तिनपुरम्Hāstinapura
हास्तिनपुरम्:
Karma
TypeNoun
Rootहास्तिनपुर
FormNeuter, Accusative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
आयात्came/returned
आयात्:
TypeVerb
Rootआ-या
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
स-बान्धवःwith (his) kinsmen/relatives
स-बान्धवः:
Karta
TypeAdjective
Rootस- बान्धव
FormMasculine, Nominative, Singular

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
H
Hāstinapura
C
camels (uṣṭra)
H
horses (haya)
C
charioteers (implied by the narrative context of harnessing the chariot)
A
army/soldiers (sainika)
W
wives/household (dāra)
K
kinsmen/relatives (bāndhava)