Shloka 76
धृतराष्ट्रस्य पाण्डवेषु प्रीति-वृत्तान्तः | Dhṛtarāṣṭra’s Affectionate Disposition toward the Pāṇḍavas
नीता लोकममुं सर्वे नानाशस्त्रास्त्रयोधिन: । “मित्रो! मेरी भुजाएँ परिघके समान सुदृढ़ हैं। मैंने ही उस अंधे राजाके समस्त पुत्रोंको
vaiśampāyana uvāca |
nītā lokam amuṁ sarve nānāśastrāstrayodhinaḥ |
vidurādayaś ca te sarve rurudur duḥkhitā bhūśam |
atiduḥkhāt tu rājānaṁ nocuḥ kiṁcana pāṇḍavam ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า— เหล่านักรบผู้ชำนาญการรบด้วยศัสตราและอัสตรานานาประการนั้น ล้วนถูกส่งไปยังโลกหน้าแล้ว ครั้นเห็นภาพอันน่าเวทนานี้ วิดูระและผู้อื่น ๆ ต่างเศร้าโศกยิ่งนัก ร่ำไห้สะอื้น; ด้วยความทุกข์ท่วมท้นจึงมิอาจกล่าวสิ่งใดต่อพระราชาปาณฑพได้เลย
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical weight of mass death after war: even when events follow the course of fate and prior actions, the righteous are not hardened by victory. Grief, compassion, and restrained speech in the face of overwhelming sorrow are presented as human and dharmic responses.
The narrator states that the many weapon-skilled warriors have been sent to the other world (i.e., have died). Witnessing the tragic outcome, Vidura and others break down in intense lamentation and, due to extreme grief, are unable to speak to the Pāṇḍava king (contextually, Yudhiṣṭhira).