Shloka 47
धृतराष्ट्रस्य पाण्डवेषु प्रीति-वृत्तान्तः | Dhṛtarāṣṭra’s Affectionate Disposition toward the Pāṇḍavas
औरसो भवतः: पुत्रो युयुत्सुर्न॒पसत्तम । अस्तु राजा महाराज यमन्यं मन्यते भवान्
auraso bhavataḥ putro yuyutsur nṛpasattama | astu rājā mahārāja yaman yaṃ manyate bhavān || nṛpaśreṣṭhī mahārāja! yuyutsu āpake aurasa putra haiṃ; ye hī rājā hoṃ athavā aur kisī ko jise āpa ucita samajhte hoṃ, rājā banā deṃ yā svayaṃ hī is rājyakā śāsana kareṃ | ahaṃ hī vanako calā jāūṃga | pitājī! ahaṃ pahlese hī apayaśakī āgameṃ jal cukā hūṃ, ab punaḥ āpa bhī mujhe na jalāiye |
ยุธิษฐิระกล่าวว่า— “โอ้ยอดแห่งกษัตริย์! ยุยุทสุเป็นโอรสโดยสายเลือดของท่าน ขอให้เขาเป็นพระราชาเถิด ข้าแต่มหาราช—หรือจะทรงแต่งตั้งผู้ใดที่ทรงเห็นว่าสมควร—หรือแม้แต่พระองค์เองจะทรงครองราชย์ก็ได้ ส่วนข้าพเจ้าจะไปสู่ป่า บิดาเอ๋ย! ข้าพเจ้าถูกไฟแห่งความอัปยศเผาผลาญมาแล้ว อย่าเผาข้าพเจ้าอีกเลย”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse highlights ethical kingship and humility: Yudhiṣṭhira, burdened by the moral weight of the war and its aftermath, offers the throne to an alternative heir (Yuyutsu) or to whomever the elder deems fit, choosing personal renunciation over power. It frames rulership as a duty to be assigned by rightful authority, not seized for self-interest.
In the Āśramavāsika context, after the devastation of the war, Yudhiṣṭhira speaks to the elder king (Dhṛtarāṣṭra), proposing that Yuyutsu—Dhṛtarāṣṭra’s own son—should rule, or that Dhṛtarāṣṭra may appoint another or rule himself. Yudhiṣṭhira declares his intention to depart for the forest, expressing that he is already consumed by shame and does not wish further reproach.