Shloka 266
अश्रमवासिनां विषादः — Lament in Hastināpura after the Elders’ Forest Withdrawal
दूयते मे मनो नित्यं स्मरत: पुत्रगृद्धिन: । 'परन्तु अत्यन्त खोटी बुद्धिवाले उस मन्दमति दुर्योधनके अन्यायोंसे जो मेरे सारे पुत्र मारे गये हैं, उन्हें पुत्रोंमें आसक्त रहनेवाला मैं सदा याद करता हूँ; इसलिये मेरे मनसे बड़ा दुःख होता है
dūyate me mano nityaṃ smarataḥ putragṛddhinaḥ |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “จิตของเราถูกเผาผลาญอยู่เนืองนิตย์ เพราะเรายังยึดติดในบุตร จึงระลึกถึงอยู่เสมอว่า บุตรทั้งปวงของเราถูกสังหารเพราะความอยุติธรรมของทุรโยธนะ ผู้มีปัญญาอันมืดบอดนั้น เหตุนั้นความโศกใหญ่จึงทับถมอยู่ในดวงใจของเรา”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Clinging attachment (especially to one’s own kin) intensifies suffering, and adharma—here framed as Duryodhana’s injustice—ripens into catastrophic consequences that bring enduring grief even to those who loved the perpetrators.
In the Ashramavāsika context, the speaker voices ongoing anguish while recalling the death of his sons, attributing their destruction to Duryodhana’s wrongful conduct and his own lingering attachment as a father.