Shloka 1
कुन्तीनिवर्तनप्रयत्नः तथा वननिवासप्रारम्भः
Attempt to Dissuade Kuntī; Commencement of Forest Residence
ऑपन--माज बछ। अकाल पञ्चविशो< ध्याय: संजयका ऋषियोंसे पाण्डवों, उनकी पत्नियों तथा अन्यान्य स्त्रियोंका परिचय देना वैशम्पायन उवाच स तै: सह नरव्याप्रै््नातृभिर्भरतर्षभ । राजा रुचिरप्झमाक्षैरासांचक्रे तदाश्रमे,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! जब राजा धृतराष्ट्र सुन्दर कमलके-से नेत्रोंवाले पुरुषसिंह युधिष्ठिर आदि पाँचों भाइयोंके साथ आश्रममें विराजमान हुए, उस समय वहाँ अनेक देशोंसे आये हुए महाभाग तपस्वीगण कुरुराज पाण्डुके पुत्र--विशाल वक्ष:स्थलवाले पाण्डवोंको देखनेके लिये पहलेसे उपस्थित थे
vaiśampāyana uvāca | sa taiḥ saha naravyāghraiḥ bhrātṛbhiḥ bharatarṣabha | rājā rucirapadmākṣair āsāṃ cakre tadāśrame |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—โอ้ผู้ประเสริฐแห่งภารตะ! พระราชาธฤตราษฏระเสด็จถึงอาศรมป่านั้น แล้วประทับนั่งร่วมกับเหล่าพี่น้องผู้ดุจพยัคฆ์ คือยุธิษฐิระและปาณฑพทั้งหลาย ผู้มีเนตรงามดุจดอกบัว ครั้นนั้นบรรดาฤๅษีผู้ทรงตบะอันยิ่งใหญ่จากนานาประเทศ ได้มาชุมนุมอยู่ก่อนแล้ว เพื่อเฝ้าชมโอรสแห่งปาณฑุ—เชื้อสายกุรุ ผู้มีอกกว้างและสง่างาม
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharmic transition: royal power and identity are placed within the higher moral horizon of āśrama-life and the presence of ascetics. Even kings and heroes are shown as accountable to spiritual discipline and communal witness, suggesting that authority is refined by humility, restraint, and reverence for tapas.
Vaiśampāyana describes Dhṛtarāṣṭra seated in the hermitage together with the Pāṇḍava brothers (led by Yudhiṣṭhira). Many ascetics from different regions are already gathered there, eager to see the famed sons of Pāṇḍu.