Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

धृतराष्ट्रस्य युधिष्ठिरं प्रति व्यवहार-रक्षा-नियमनोपदेशः | Dhṛtarāṣṭra’s Instruction on Administration, Punishment, and Daily Governance

हृष्ट: सम्पूजयामास गुडाकेशश्व पाण्डव: । विदुरकी यह बात सुनकर युधिष्ठिर तथा पाण्डुपुत्र अर्जुन बड़े प्रसन्न हुए और उनकी सराहना करने लगे ।। न च भीमो दृढक्रोधस्तद्‌ वचो जगृहे तदा

hṛṣṭaḥ sampūjayāmāsa guḍākeśaś ca pāṇḍavaḥ | na ca bhīmo dṛḍhakrodhas tad vaco jagṛhe tadā ||

ด้วยความยินดี อรชุนผู้เป็นกูฑาเกศะ แห่งวงศ์ปาณฑพ ได้ถวายความเคารพและสรรเสริญถ้อยคำนั้น แต่ภีมผู้มั่นคงในความพิโรธ มิได้รับโอวาทนั้นในกาลนั้น

हृष्टःdelighted, pleased
हृष्टः:
Karta
TypeAdjective
Rootहृष्ट
FormMasculine, Nominative, Singular
सम्पूजयामासhonoured, praised
सम्पूजयामास:
TypeVerb
Rootसम् + पूज्
FormPerfect (Periphrastic), 3rd, Singular
गुडाकेशःGudakesha (Arjuna)
गुडाकेशः:
Karta
TypeNoun
Rootगुडाकेश
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
पाण्डवःthe Pandava (Arjuna)
पाण्डवः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
and
:
TypeIndeclinable
Root
भीमःBhima
भीमः:
Karta
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Nominative, Singular
दृढक्रोधःof firm/strong anger; fierce in wrath
दृढक्रोधः:
Karta
TypeAdjective
Rootदृढक्रोध
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
वचःspeech, words
वचः:
Karma
TypeNoun
Rootवचस्
FormNeuter, Accusative, Singular
जगृहेaccepted, received
जगृहे:
TypeVerb
Rootग्रह्
FormPerfect, 3rd, Singular
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
A
Arjuna (Guḍākeśa)
B
Bhīma
P
Pāṇḍavas

Educational Q&A

Even righteous counsel may not be received equally: a calm, disciplined mind can honour and assimilate guidance, while entrenched anger resists it. The verse implicitly commends receptivity and self-restraint as prerequisites for ethical action.

After hearing a statement of counsel, Arjuna is pleased and expresses respect and approval, whereas Bhīma—still intense in anger—refuses to accept the same words at that moment, revealing differing inner states among the brothers.