Shloka 76
छत्रोपानहदानफलप्रशंसा — Praise of the Merit of Donating Umbrella and Footwear
आनीय सा तदा तस्मै प्रादादसकृदच्युत । प्रभो! इस विषयमें महर्षि जमदग्नि और महात्मा भगवान् सूर्यके संवादका वर्णन किया जाता है। पूर्वकालकी बात है, एक दिन भृगुनन्दन भगवान् जमदग्निजी धनुष चलानेकी क्रीड़ा कर रहे थे। धर्मसे च्युत न होनेवाले युधिष्ठिर! वे बारंबार धनुषपर बाण रखकर उन्हें चलाते और उन चलाये हुए सम्पूर्ण तेजस्वी बाणोंको उनकी पत्नी रेणुका ला-लाकर दिया करती थीं
ānīya sā tadā tasmai prādād asakṛd acyuta | prabho! asmin viṣaye maharṣi-jamadagni-mahātmā-bhagavat-sūryayoḥ saṃvādasya varṇanaṃ kathyate | pūrvakālasya vṛttāntam—ekadā bhṛgunandanaḥ bhagavān jamadagniḥ dhanur-vidhāna-krīḍāṃ kurvan āsīt | dharmāc cyuta na bhava yudhiṣṭhira! sa punaḥ punaḥ dhanuṣi bāṇān āropya tān mumoca, te ca sarve tejasvinaḥ bāṇāḥ patnyā reṇukayā ānīyānīya tasmai punar api pradīyante sma |
ภีษมะกล่าวว่า—“โอ้ อจฺยุตะ นาง (เรณุกา) นำลูกศรเหล่านั้นมาแล้วส่งคืนให้เขาครั้งแล้วครั้งเล่า. ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ในเรื่องนี้มีการเล่าถึงบทสนทนาระหว่างมหาฤๅษีชามทัคนีกับพระสุริยะผู้มีมหาตมัน. กาลก่อน วันหนึ่ง ชามทัคนีผู้สืบสายภฤคุ กำลังรื่นเริงในกีฬายิงธนู. โอ้ ยุธิษฐิระผู้มั่นคงในธรรม เขายกธนูขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า วางศรและปล่อยศรอันรุ่งเรืองเหล่านั้น; และภรรยาของเขา เรณุกา ก็เก็บศรกลับมาแล้วนำมาส่งคืนให้เขาอยู่เนืองๆ.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage foregrounds steadfastness in dharma and the ethical texture of household life: disciplined practice by the sage and devoted, repeated service by Renuka. It sets up a traditional ‘saṃvāda’ (dialogue) as a vehicle for moral instruction, showing how righteousness is sustained through constancy and supportive duty.
Bhishma introduces an ancient episode: Jamadagni is practicing archery as a sport/training, repeatedly shooting arrows. Renuka retrieves the brilliant arrows and hands them back to him again and again. This serves as the narrative lead-in to the dialogue between Jamadagni and Surya that will be recounted on this topic.