Shloka 86
Puṣkara-Śapatha Itihāsa (Agastya–Indra Dispute at the Tīrthas) | पुष्कर-शपथ-आख्यानम्
कश्यप उवाच कुलं कुलं च कुवम: कुवम: कश्यपो द्विज: । काश्य: काशनिकाशत्वादेतन्मे नाम धारय,कश्यपने कहा--यातुधानी! कश्य नाम है शरीरका, जो उसका पालन करता है उसे कश्यप कहते हैं। मैं प्रत्येक कुल (शरीर) में अन्तर्यामीरूपसे प्रवेश करके उसकी रक्षा करता हूँ, इसीलिये कश्यप हूँ। कु अर्थात् पृथ्वीपर वम यानी वर्षा करनेवाला सूर्य भी मेरा ही स्वरूप है, इसलिये मुझे “कुवम” भी कहते हैं। मेरे देहका रंग काशके फूलकी भाँति उज्ज्वल है, अतः मैं काश्य नामसे भी प्रसिद्ध हूँ। यही मेरा नाम है। इसे तुम धारण करो
kaśyapa uvāca | kulaṃ kulaṃ ca ku-vamaḥ ku-vamaḥ kaśyapo dvijaḥ | kāśyaḥ kāśanikāśatvād etan me nāma dhāraya ||
กัศยปะกล่าวว่า: “โอ้ยาตุธานี! ‘กัศยะ’ เป็นนามของกาย ผู้ใดค้ำจุนเลี้ยงรักษากายนั้น ย่อมเรียกว่า ‘กัศยปะ’ เราเข้าสู่ทุก ‘กุละ’—คือทุกกายและทุกวงศ์แห่งการอุบัติ—ในฐานะผู้พิทักษ์ภายใน แล้วคุ้มครองไว้ ฉะนั้นเราจึงเป็นกัศยปะ และเพราะเรายังมีสภาวะเป็นดวงอาทิตย์ผู้บันดาลให้ฝนตกลงสู่แผ่นดิน เราจึงเป็นที่รู้จักว่า ‘กุ-วมะ’ ด้วย อีกทั้งรัศมีแห่งกายเราสว่างดุจดอกกาศะ จึงเลื่องลือในนาม ‘กาศยะ’ นี่คือนามของเรา—จงรับไว้และทรงไว้เถิด”
कश्यप उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that a name can encode dharmic function: Kashyapa defines himself through protective indwelling presence (as an inner guardian of embodied beings) and through cosmic beneficence (sun and rain sustaining life). Identity is framed as service—sustaining, protecting, and nourishing.
Kashyapa is explaining the meanings and grounds of his epithets—Kaśyapa, Ku-vama, and Kāśya—using etymological and symbolic reasoning, and instructs the addressed listener to adopt/retain that name (or understanding of the name) as significant.