Shloka 426
Pitṛ-śrāddha-haviḥ-phala-nirdeśa
Offerings for Ancestors and Their Stated Results
अग्निदेवने उसकी भी जिह्ला उलट दी। अब अग्निदेवको प्रत्यक्ष देखकर देवताओंने दयायुक्त होकर शुकसे कहा--“तू शुकयोनिमें रहकर अत्यन्त वाणीरहित नहीं होगा--कुछ- कुछ बोल सकेगा। जीभ उलट जानेपर भी तेरी बोली बड़ी मधुर एवं कमनीय होगी ।।
agnidevena tasya jihvā ulṭā kṛtā | atha agnidevaṃ pratyakṣaṃ dṛṣṭvā devā dayāyuktāḥ śukam ūcuḥ— “tvaṃ śukayonau sthitvā atyantaṃ vāṇīrahito na bhaviṣyasi—kiñcit-kiñcid vaktuṃ śakṣyasi | jihvāyā ulṭāyāṃ satyām api tava vāk atīva madhurā ca kamanīyā ca bhaviṣyati || bālasyeva pravṛddhasya kalamavyaktam adbhutam | yathā pravṛddhasya puruṣasya bālabhāṣāyāṃ na vyaktā adbhutā toṭalī vāk madhurā pratibhāti, tathā tava vāk api sarveṣāṃ priyā bhaviṣyati ||”
อัคนีเทพได้ทำให้ลิ้นของศุกะพลิกกลับ ครั้นเหล่าเทพเห็นอัคนีปรากฏต่อหน้า ก็เกิดความเมตตาแล้วกล่าวแก่ศุกะว่า “แม้เจ้าจะอยู่ในครรภ์แห่งนกแก้ว ก็จักไม่ไร้วาจาโดยสิ้นเชิง เจ้าจะยังกล่าวได้บ้าง แม้ลิ้นจะกลับด้าน เสียงของเจ้าจักหวานและน่าฟังยิ่ง ดุจวาจาติดอ่างอันน่าอัศจรรย์ของเด็กน้อย แม้ผู้เฒ่าก็ยังฟังแล้วชื่นใจ ฉันใด วาจาของเจ้าก็จักเป็นที่รักของคนทั้งปวงฉันนั้น”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even when a corrective consequence is imposed, dharma is fulfilled more fully when it is balanced with compassion; limitation can be accompanied by a compensating grace that preserves dignity and benefit to others.
Agni reverses Shuka’s tongue, restricting his speech; the gods, seeing Agni directly, pity Shuka and grant that although he will be in a parrot-birth, his speech will still be possible and will sound sweet and pleasing—like a child’s charming lisp.