Shloka 102
Pitṛ-śrāddha-haviḥ-phala-nirdeśa
Offerings for Ancestors and Their Stated Results
ततः स जनयामास भूतग्रामं च वीर्यवान् । तस्य तत् तेजसस्तस्माज्जज्ञे लोकेषु तैजसम्,शक्तिशाली ब्रह्माजीने उस त्रिगुणात्मक वीर्यसे चतुर्विध प्राणिसमुदायको जन्म दिया। उनके वीर्यका जो रजोमय अंश था, उससे जगतमें तैजस प्रवृत्तिप्रधान जंगम प्राणियोंकी उत्पत्ति हुई
tataḥ sa janayāmāsa bhūtagrāmaṃ ca vīryavān | tasya tat tejasas tasmāj jajñe lokeṣu taijasam ||
ต่อมา ผู้ทรงพลังนั้นได้ก่อกำเนิดหมู่สรรพชีวิต และจากเดชานุภาพเดียวกันนั้นเอง ในโลกทั้งหลายก็ปรากฏ “ไตชสะ” คือสรรพชีวิตที่เด่นด้วยพลังการกระทำและความเคลื่อนไหว
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Creation is presented as an ordered emergence of diverse beings from a single potent source, with distinct modes (such as the taijasa, activity-energized mode) arising from differentiated aspects of that source’s tejas—linking cosmology with the guṇa-based understanding of nature.
Vasiṣṭha describes a stage of cosmic generation: the powerful creator brings forth the collective of beings, and from his radiance arises the taijasa class within the worlds—associated with energetic, mobile, activity-dominant life.