Shloka 16
Chapter 85: Suvarṇasya Janma ca Pradāna-Phalam
The Origin of Gold and the Merit of Gifting
प्रभाव एष वो गाव: प्रतिगृह्लीत मामिह । नावमन्या हाहं सौम्यास्त्रैलोक्ये सचराचरे
prabhāva eṣa vo gāvaḥ pratigṛhṇīta mām iha | nāvamanyāhaṃ saumyās trailokye sacarācare ||
ภีษมะกล่าวว่า— “โอแม่โคผู้มีอุปนิสัยอ่อนโยน นี่คืออานุภาพของพวกเจ้าเองที่ทำให้เรามาหาพวกเจ้าด้วยตนเอง เพราะฉะนั้นจงรับเราไว้ ณ ที่นี้ ในไตรโลกพร้อมสรรพสัตว์ทั้งที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหว เรามิสมควรถูกดูหมิ่นเลย”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse underscores an ethic of reverence and non-contempt: beings endowed with sanctity and beneficent power—here, the cows—should be honored. It also conveys that true dignity is maintained by refusing to participate in dishonor, and by recognizing the moral-spiritual potency (prabhāva) present in the righteous.
Bhishma addresses the cows directly, acknowledging that their spiritual efficacy has drawn him to them. He asks them to accept him and asserts that he is not deserving of contempt anywhere in the cosmos, framing the encounter as one governed by dharma and mutual honor.