Shloka 6
Go-mahātmyam: Pavitrāṇāṃ Pavitraṃ
Cows and Ghee as Supreme Purifiers
जरारोगोपसम्पन्नां जीर्णा वापीमिवाजलाम् | दत्त्वा तम: प्रविशति द्विजं क्लेशेन योजयेत्,असुर्य नामके जो अन्धकारमय लोक (नरक) हैं, उनमें गोदान करनेवाले पुरुषको नहीं जाना पड़ता। जिसका घास खाना और पानी पीना प्राय: समाप्त हो चुका हो, जिसका दूध नष्ट हो गया है, जिसकी इन्द्रियाँ काम न दे सकती हों, जो बुढ़ापा और रोगसे आक्रान्त होनेके कारण शरीरसे जीर्ण-शीर्ण हो बिना पानीकी बावड़ीके समान व्यर्थ हो गयी हो, ऐसी गौका दान करके मनुष्य ब्राह्मणको व्यर्थ कष्टमें डालता है और स्वयं भी घोर नरकमें पड़ता है
jarārogopasampannāṁ jīrṇā vāpīm ivājalām | dattvā tamaḥ praviśati dvijaṁ kleśena yojayet ||
ภีษมะกล่าวว่า “ผู้ใดมอบโคที่ชราภาพและเจ็บป่วย—ทรุดโทรมดุจบ่อน้ำพังไร้น้ำ—ผู้นั้นย่อมตกสู่ความมืดมน คือ นรกอันสาหัส. ทานเช่นนั้นมีแต่เพิ่มภาระแก่พราหมณ์ผู้รับให้ลำบากเปล่า. เพราะฉะนั้น ทานพึงเป็นสิ่งที่เหมาะควรและเกื้อกูล; การให้ของไร้ประโยชน์หรือก่อความทุกข์ มิใช่บุญ หากเป็นเหตุแห่งบาป.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Charity must be appropriate and beneficial. Donating something useless—like a cow ruined by age and disease—does not create merit; it harms the recipient and leads the giver toward demerit and a ‘dark’ fate.
In Bhīṣma’s instruction on dāna-dharma, he warns that giving a decrepit, diseased cow is ethically wrong because it imposes hardship on the brāhmaṇa recipient; such a ‘gift’ is condemned and said to lead to darkness/hell.