Shloka 21
Karma-Phala Rahasya and the Ethics of Dāna (कर्मफल-रहस्यं दानधर्मश्च)
या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर्या न जीर्य॑ति जीर्यत: । योडसौ प्राणान्तिको रोगस्तां तृष्णां त्यजत: सुखम्,खोटी बुद्धिवाले पुरुषोंके लिये जिसका त्याग करना कठिन है, जो मनुष्यके जीर्ण हो जानेपर भी स्वयं जीर्ण नहीं होती तथा जो प्राणनाशक रोगके समान सदा कष्ट देती रहती है, उस तृष्णाका त्याग कर देनेवाले पुरुषको ही सुख मिलता है
yā dustyajā durmatibhir yā na jīryati jīryataḥ | yo 'sau prāṇāntiko rogas tāṃ tṛṣṇāṃ tyajataḥ sukham ||
ภีษมะกล่าวว่า “ตัณหานั้น คนเขลายากจะละได้ แม้มนุษย์จะแก่ชราแล้วมันก็ไม่ชรา และมันทรมานไม่หยุดดุจโรคที่คร่าชีวิต—ผู้ใดละตัณหานั้นได้ ผู้นั้นเท่านั้นย่อมได้สุขอันแท้จริง”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Insatiable craving (tṛṣṇā) is portrayed as a persistent, life-sapping affliction; genuine happiness arises not from satisfying it but from abandoning it through clear judgment and self-restraint.
In Bhishma’s instruction on dharma and right conduct, he offers a moral diagnosis: desire does not fade with age and harms like a deadly disease; he therefore commends renunciation of craving as the practical path to peace.