Shloka 23
Nṛga-upākhyāna: Brāhmaṇa-sva and the Consequence of Misappropriated Gift-Cattle (कृकलास-रूपे नृगोपाख्यानम्)
इमं तु देशं मुनय: पर्युपासन्ति नित्यदा । देवताओंने कहा--भगवन्! हमारा कार्य हो गया। अब हम पर्याप्त दक्षिणावाले यज्ञपुरुषका यजन करेंगे। यह जो हिमालयके पासका प्रदेश है, इसका ऋषि-मुनि सदासे ही आश्रय लेते हैं (अत: हमारा यज्ञ भी यहीं होगा) ।।
imaṁ tu deśaṁ munayaḥ paryupāsanti nityadā | devatā ūcuḥ—bhagavan! asmākaṁ kāryaṁ kṛtam | adhunā vayaṁ paryāpta-dakṣiṇāvantaṁ yajñapuruṣaṁ yajiṣyāmaḥ | eṣa yaḥ himālayasya pārśve pradeśaḥ, asya ṛṣi-munayaḥ sadāśrayaṁ kurvanti (ataḥ asmākaṁ yajño ’pi ihaiva bhaviṣyati) || tato ’gastyas ca kaṇvaś ca bhṛgur atrir vṛṣākapiḥ ||
ภีษมะกล่าวว่า “ดินแดนนี้เป็นที่ซึ่งเหล่ามุนีบำเพ็ญอุปาสนาอยู่เป็นนิตย์” แล้วเหล่าเทพกล่าวว่า “ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า กิจของพวกเราสำเร็จแล้ว บัดนี้พวกเราจักบูชายัญบูชาพระยัญบุรุษ ด้วยพิธีที่พร้อมด้วยทักษิณาอันพอเพียง แคว้นใกล้หิมาลัยนี้เป็นที่พึ่งของฤๅษีและนักบำเพ็ญตบะมาแต่โบราณ ฉะนั้นยัญพิธีของเราก็จักกระทำ ณ ที่นี้” ครั้นแล้ว อคัสตยะ กัณวะ ภฤคุ อตรี และวฤษากปิ ก็มา ณ ที่นั้น
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that sacred action (yajña) should be grounded in both proper place and proper ethics: a region sanctified by continual presence of sages is fit for worship, and the rite should be performed with adequate dakṣiṇā, emphasizing fairness and completeness in ritual duty.
Bhishma describes a Himalayan region revered by sages. The gods declare their prior objective fulfilled and decide to conduct a well-endowed sacrifice there; then eminent seers—Agastya, Kanva, Bhrigu, Atri, and Vrishakapi—arrive, indicating the gathering of spiritual authorities around the sacrificial act.