Shloka 48
दानफलप्रकरणम् — उपानहदानं, तिलदानं, भूमिदानं, गोदानं, अन्नदानं च
Gifts and Their Stated Results: Footwear, Sesame, Land, Cows, and Food
जैसे भूमिमें बोये हुए बीज खेतीके रूपमें अंकुरित होते और अधिक अन्न पैदा करते हैं, उसी प्रकार भूमिदान करनेसे सम्पूर्ण कामनाएँ सफल होती हैं ।।
yathā bhūmau bījāni kṣiptāni kṛṣirūpeṇa aṅkurībhavanti bahu dhānyaṃ prasūyante, tathā bhūmidānāt sarvāḥ kāmanāḥ saphalā bhavanti. ādityo varuṇo viṣṇur brahmā somo hutāśanaḥ śūlapāṇiś ca bhagavān pratinandanti bhūmidam.
ดุจเมล็ดที่หว่านลงดินย่อมงอกเป็นพืชผลและให้ธัญญาหารอุดม ฉันนั้นด้วยอานุภาพแห่งการถวายที่ดิน ความปรารถนาทั้งปวงย่อมสัมฤทธิ์ผล. สุริยะ วรุณ วิษณุ พรหมา โสม อัคนี และพระผู้เป็นเจ้าศูลปาณี (ศิวะ) ล้วนยินดีและสรรเสริญผู้ให้ที่ดิน.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Land-gift (bhūmi-dāna) is portrayed as exceptionally fruitful: like seed in soil yielding abundant harvest, donating land is said to make one’s aims succeed and to attract the approval of major deities, emphasizing charity as a central expression of dharma.
In the Anushasana Parva’s instruction on dharma, Bhishma continues advising on gifts and righteous conduct. Here he praises bhūmi-dāna with an agricultural simile and states that prominent gods—Sun, Varuna, Vishnu, Brahma, Moon, Agni, and Shiva—commend the land-donor.