Shloka 38
दानफलप्रकरणम् — उपानहदानं, तिलदानं, भूमिदानं, गोदानं, अन्नदानं च
Gifts and Their Stated Results: Footwear, Sesame, Land, Cows, and Food
पुनाति य इदं वेद वेदवादं तथैव च । प्रकृति: सर्वभूतानां भूमिर्वैश्वानरी मता
punāti ya idaṁ veda vedavādaṁ tathaiva ca | prakṛtiḥ sarvabhūtānāṁ bhūmir vaiśvānarī matā ||
ภีษมะกล่าวว่า: ผู้ใดรู้คำสอนนี้อันเป็นวาทะแห่งพระเวทด้วย ย่อมเป็นผู้ชำระให้บริสุทธิ์ได้ ธรณีเป็นปฐมเหตุ (ปรกฤติ) แห่งสรรพสัตว์ทั้งปวง และธรณีนี้นับว่าเป็น ‘ไวศวานรี’ โดยมีอัคนีเป็นเทวะผู้เป็นประธาน
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse praises sacred knowledge as a purifier and frames the Earth as the universal origin (prakṛti) of beings, with Vaiśvānara/Agni as its presiding divine principle—linking ethical purity to reverence for cosmic order.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma continues instructing on dharma and sacred merits; here he extols the sanctifying power of knowing a particular sacred teaching and states a cosmological identification of Earth with Vaiśvānara (universal fire) under Agni’s lordship.