Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Nakṣatra-yoga-anusāreṇa Dāna-vidhiḥ

Gifts prescribed according to lunar mansions and yogas

युधिष्ठिरने पूछा--पितामह! उत्तम आचरण, विद्या और कुलमें एक समान प्रतीत होनेवाले दो ब्राह्मणोंमेंसे यदि एक याचक हो और दूसरा अयाचक तो किसको दान देनेसे उत्तम फलकी प्राप्ति होती है? ।। भीष्म उवाच श्रेयो वै याचतः: पार्थ दानमाहुरयाचते । अर््त्तमो वै धृतिमान्‌ कृपणादधृतात्मन:,भीष्मजीने कहा--युधिष्ठिर! याचना करनेवालेकी अपेक्षा याचना न करनेवालेको दिया हुआ दान ही श्रेष्ठ एवं कल्याणकारी बताया गया है तथा अधीर हृदयवाले कृपण मनुष्यकी अपेक्षा धैर्य धारण करनेवाला ही विशेष सम्मानका पात्र है

bhīṣma uvāca | śreyo vai yācataḥ pārtha dānam āhur ayācate | arthamo vai dhṛtimān kṛpaṇād adhṛtātmanaḥ ||

ภีษมะกล่าวว่า “โอ้ ปารถะ (ยุธิษฐิระ) บัณฑิตกล่าวว่า ทานที่ให้แก่ผู้ไม่เอ่ยขอ ย่อมเป็นคุณยิ่งกว่าทานที่ให้แก่ผู้เอ่ยขอ เช่นเดียวกัน ผู้มั่นคงมีความอดทนและสำรวมตน ย่อมควรแก่เกียรติมากกว่าคนตระหนี่ที่จิตไร้ความหนักแน่น”

श्रेयोbetter, superior (thing)
श्रेयो:
Karta
TypeNoun
Rootश्रेयस्
FormNeuter, Nominative, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
याचतःfrom/than the one who begs
याचतः:
Apadana
TypeNoun
Rootयाचत्
FormMasculine, Ablative, Singular
पार्थO son of Pritha (Yudhiṣṭhira)
पार्थ:
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Vocative, Singular
दानम्gift, giving
दानम्:
Karta
TypeNoun
Rootदान
FormNeuter, Nominative, Singular
आहुःthey say
आहुः:
TypeVerb
Rootअह्
FormPerfect, Third, Plural
अयाचतेto the one who does not beg
अयाचते:
Sampradana
TypeNoun
Rootअ-याचत्
FormMasculine, Dative, Singular
अर्थमःmore worthy/excellent (person)
अर्थमः:
Karta
TypeAdjective
Rootअर्थम
FormMasculine, Nominative, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
धृतिमान्steadfast, patient
धृतिमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootधृतिमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
कृपणात्than a miser
कृपणात्:
Apadana
TypeNoun
Rootकृपण
FormMasculine, Ablative, Singular
अधृतात्मनःthan one of uncontrolled/unstable self
अधृतात्मनः:
Apadana
TypeAdjective
Rootअ-धृत-आत्मन्
FormMasculine, Ablative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
Y
Yudhiṣṭhira (addressed as Pārtha)