Shloka 15
Adhyāya 60: Dāna vs. Yajña—Royal Giving, Protection, and Karmic Share
“राजन! जो द्विज नित्य स्नान करके दोनों समय संध्योपासना और गायत्री-जप करता है वह चतुर होता है। मरुकी साधना-जलका परित्याग करनेवाले तथा निराहार रहनेवालेको स्वर्गलोककी प्राप्ति होती है ।।
vaiśampāyana uvāca | rājann yo dvijo nityaṃ snānaṃ kṛtvā ubhayataḥ-sandhyopāsanāṃ ca gāyatrī-japaṃ ca karoti sa caturaḥ bhavati | marukī-sādhana-jala-parityāginaḥ tathā nirāhārāṇāṃ svargaloka-prāptiḥ bhavati || sthaṇḍile śayamānānāṃ gṛhāṇi śayanāni ca | cīra-valkala-vāsobhiḥ vasāṃsi ābharaṇāni ca ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชา ทวิชะผู้สรงน้ำเป็นนิตย์ บำเพ็ญสันธยาวันทะนะทั้งสองกาล พร้อมสวดชปะคายตรี ย่อมเป็นผู้มีปัญญาและแหลมคม. ผู้ที่ในการตบะอันเข้มงวดละทิ้งความสบายกาย ถึงกับงดใช้น้ำเพื่อความรื่นรมย์ และผู้ที่อยู่โดยไม่กินอาหาร ย่อมถึงโลกสวรรค์. ผู้ที่นอนบนพื้นดินเปล่าย่อมได้เรือนและที่นอน; และผู้สวมเปลือกไม้กับผ้าขาดรุ่งริ่ง ย่อมได้เครื่องนุ่งห่มและเครื่องประดับอันประณีต.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that disciplined daily Vedic practice (bathing, sandhyā worship, and Gāyatrī recitation) cultivates discernment, and that austerities such as fasting and sleeping on the ground generate spiritual merit that ripens into corresponding rewards—heavenly attainment and symbolic ‘returns’ like houses, beds, fine garments, and ornaments.
Vaiśampāyana continues instructing the king within the Anuśāsana Parva’s didactic discourse, listing specific observances and austerities and describing their karmic fruits, emphasizing the Mahābhārata’s ethic of dharma through regulated conduct and tapas.