Shloka 70
अथाप्यृषिर्भुगुकुलकीर्तिवर्धन- स्तपोधनो वनमभिराममृद्धिमत् । मनीषया बहुविधरत्नभूषितं ससर्ज यन्न पुरि शतक्रतोरपि,इधर भृगुकुलकी कीर्ति बढ़ानेवाले, तपस्याके धनी महर्षि च्यवनने गंगातटके तपोवनको अपने संकल्पद्वारा नाना प्रकारके रत्नोंसे सुशोभित करके समृद्धिशाली एवं नयनाभिराम बना दिया। वैसा कमनीय कानन इन्द्रपुरी अमरावतीमें भी नहीं था
athāpy ṛṣir bhṛgukulakīrtivardhanas tapodhano vanam abhirāmam ṛddhimat | manīṣayā bahuvidharatnabhūṣitaṃ sasarja yan na puri śatakrator api ||
ยิ่งกว่านั้น ฤๅษีผู้เพิ่มพูนเกียรติแห่งวงศ์ภฤคุ ผู้มั่งคั่งด้วยเดชตบะ ได้อาศัยกำลังแห่งปณิธานเนรมิตพนไพรอันรื่นรมย์และอุดมสมบูรณ์ ประดับด้วยรัตนะนานาชนิด พนานั้นงามล้ำจนแม้ในนครของศตกรตุ (พระอินทร์) ก็หาได้มีไม่
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical and spiritual idea that tapas (disciplined austerity) and focused resolve can generate extraordinary results—so great that even divine opulence (Indra’s city) is surpassed. True ‘wealth’ is presented as inner power and merit rather than mere celestial luxury.
Bhishma describes a renowned sage of the Bhṛgu line (understood as Chyavana) who, through his ascetic potency and mental resolve, creates a beautiful, jewel-adorned, prosperous forest—so enchanting that it outshines even Indra’s own city.