Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Cyavana Explains His Tests; Kuśika Seeks Brāhmaṇya for His Line (च्यवन–कुशिक संवादः)

इतना कहकर राजा कुशिकने महामुनि च्यवनको बैठनेके लिये आसन दिया और स्वयं अपनी पत्नीके साथ उस स्थानपर आये, जहाँ वे मुनि विराजमान थे ।। प्रगृह्य राजा भृंगारं पाद्यमस्मै न्यवेदयत्‌ | कारयामास सर्वाक्ष क्रियास्तस्य महात्मन:,राजाने स्वयं गड्ढआ हाथमें लेकर मुनिको पैर धोनेके लिये जल निवेदन किया। इसके बाद उन महात्माको अर्घ्य आदि देनेकी सम्पूर्ण क्रियाएँ पूर्ण करायीं

pragṛhya rājā bhṛṅgāraṃ pādyam asmai nyavedayat | kārayāmāsa sarvākṣa kriyās tasya mahātmanaḥ ||

ครั้นตรัสดังนั้นแล้ว พระราชากุศิกะได้ถวายอาสนะให้มหามุนีจยวนประทับนั่ง และพระองค์เองพร้อมพระมเหสีเสด็จไปยังที่ซึ่งมุนีประทับอยู่ ต่อมาพระราชาทรงยกภาชนะน้ำขึ้นด้วยพระหัตถ์ แล้วน้อมถวาย “ปาทยะ” เพื่อชำระพระบาทของฤๅษีด้วยความเคารพ จากนั้นจึงโปรดให้ประกอบพิธีต้อนรับตามธรรมเนียมทั้งหมด—เช่นการถวายอรฺฆยะและพิธีอันเกี่ยวเนื่อง—แก่ตบะผู้มีจิตยิ่งใหญ่นั้นโดยครบถ้วน

प्रगृह्यhaving taken/holding
प्रगृह्य:
Karma
TypeVerb
Rootप्र-ग्रह्
Formल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
भृङ्गारम्a water-vessel (ewer)
भृङ्गारम्:
Karma
TypeNoun
Rootभृङ्गार
FormMasculine, Accusative, Singular
पाद्यम्water for washing the feet
पाद्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाद्य
FormNeuter, Accusative, Singular
अस्मैto him
अस्मै:
Sampradana
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Dative, Singular
न्यवेदयत्offered/presented
न्यवेदयत्:
Karta
TypeVerb
Rootनि-विद्
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
कारयामासcaused to be done / had (it) performed
कारयामास:
Karta
TypeVerb
Rootकृ (णिच् causative)
FormPerfect periphrastic (लिट्, periphrastic), 3rd, Singular, Parasmaipada
सर्वाःall
सर्वाः:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormFeminine, Accusative, Plural
क्रियाःrites/ceremonial acts
क्रियाः:
Karma
TypeNoun
Rootक्रिया
FormFeminine, Accusative, Plural
तस्यof him / for him
तस्य:
Sampradana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
महात्मनःof the great-souled (sage)
महात्मनः:
Sampradana
TypeNoun
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Genitive, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
T
the king (Kūśika, per surrounding narrative)
M
Mahāmuni Cyavana
B
bhṛṅgāra (water vessel)
P
pādya (foot-washing water)
A
arghya (honor-offering)