Shloka 5
Cyavana’s Yogic Display and Kuśika’s Recognition of Tapas (च्यवन-योगप्रभावः कुशिकस्य तपःप्रशंसा च)
तत्पश्चात् राजा नहुष बोले--द्विजश्रेष्ठ! बताइये, मैं आपका कौन-सा प्रिय कार्य करूँ? भगवन्! आपकी आज्ञासे कितना ही कठिन कार्य क्यों न हो, मैं सब पूरा करूँगा ।।
cyavana uvāca | śrameṇa mahatā yuktāḥ kaivartā matsyajīvinaḥ | mama mūlyaṃ prayacchaibhyo matsyānāṃ vikrayaiḥ saha ||
จยวนกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชา ชาวไกวรรตะเหล่านี้—ชาวประมงผู้เลี้ยงชีพด้วยการจับปลา—ได้ออกแรงอย่างยิ่งจึงลากข้าพเจ้าออกมาด้วยแหของเขา เพราะฉะนั้น โปรดจ่ายค่าตอบแทนที่เป็นสิทธิของข้าพเจ้าด้วย พร้อมกับเงินจากการขายปลาเหล่านี้”
च्यवन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights ethical kingship: labor deserves fair compensation. Even when an extraordinary person is involved, the ordinary workers who exerted themselves must be paid their due, reinforcing dharma as justice toward those of lower social power.
After King Nahuṣa offers to fulfill Cyavana’s wish, Cyavana points to the fishermen who hauled him up in their net with great effort and instructs the king to pay them—not only for the fish they caught but also an additional ‘price’ for having recovered him.