Shloka 54
Cyavana’s Water-Vow and the Ethics of Cohabitation (स्नेह-सम्वास-धर्मः)
भरतभूषण नरेश! वैश्यके धनको पाँच भागोंमें विभक्त करना चाहिये। फिर वैश्या और शूद्राके पुत्रोमें उस धनका विभाजन कैसे करना चाहिये, यह बताता हूँ ।।
bhīṣma uvāca | vaiśyaputreṇa hartavyāś catvāro bhāgāḥ pitur dhanāt | pañcamas tu smṛto bhāgaḥ śūdrāputrāya bhārata ||
ภีษมะกล่าวว่า “โอ ภรตนন্দนะ จากทรัพย์ของบิดาผู้เป็นไวศยะ บุตรที่เกิดจากภรรยาไวศยะพึงได้สี่ส่วน ส่วนที่ห้านั้น โอ ภารตะ คัมภีร์สมฤติประกาศว่าเป็นของบุตรที่เกิดจากภรรยาศูทรา”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma states a Smṛti-style rule for dividing a Vaiśya father’s property: four shares go to the son born of a Vaiśyā, while one share is allotted to the son born of a Śūdrā, presenting a graded inheritance scheme tied to social categories.
In the Anuśāsana Parva’s dharma-instruction, Bhishma continues advising Yudhiṣṭhira on legal-ethical norms, here specifying how paternal wealth should be apportioned among sons of different maternal status.