Shloka 27
Cyavana’s Water-Vow and the Ethics of Cohabitation (स्नेह-सम्वास-धर्मः)
युधिछिर उवाच शूद्रायां ब्राह्मणाज्जातो यद्यदेयधन: स्मृत: । केन प्रतिविशेषेण दशमो<प्यस्य दीयते
Yudhiṣṭhira uvāca—
Śūdrāyāṁ brāhmaṇāj jāto yady adeya-dhanaḥ smṛtaḥ |
Kena prati-viśeṣeṇa daśamo ’py asya dīyate ||
ยุธิษฐิระกล่าวว่า “ข้าแต่ปิตามหะ หากบุตรที่เกิดจากพราหมณ์กับสตรีศูทรถูกจดจำในธรรมเนียมว่าไม่ควรได้รับทรัพย์ แล้วด้วยความจำแนกพิเศษประการใด เขาจึงยังได้รับแม้เพียงหนึ่งในสิบส่วนแห่งทรัพย์ของบิดา?”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharma-śāstric problem: how to reconcile a general rule of ineligibility for inheritance with an acknowledged exception granting a limited share. It highlights the Mahābhārata’s method of ethical inquiry—testing rules against nuanced cases and asking for the rationale (viśeṣa) behind exceptions.
In Anuśāsana Parva’s instruction on dharma, Yudhiṣṭhira questions an elder/teacher about inheritance: if a son born to a brāhmaṇa from a śūdrā woman is said to be ‘not to receive property,’ why do some authorities still assign him a tenth portion of the father’s wealth?