Shloka 5
Strī-satkāra (On honoring women) — Mahābhārata 13.46
येच ते पुरुषा विप्र अक्षैर्दीव्यन्ति हृष्टवत् । ऋतुूंस्तानभिजानीहि ते ते जानन्ति दुष्कृतम्,देवशर्माने कहा--ब्रह्मन्! तुमने जो स्त्री-पुरुषका जोड़ा देखा था उसे दिन और रात्रि समझो । वे दोनों चक्रवत् घूमते रहते हैं, अतः उन्हें तुम्हारे पापका पता है। विप्रवर! तथा जो अत्यन्त हर्षमें भरकर जूआ खेलते हुए छ: पुरुष दिखायी दिये उन्हें छः ऋतु जानो; वे भी तुम्हारे पापको जानते हैं
ye ca te puruṣā vipra akṣair dīvyanti hṛṣṭavat | ṛtūṁs tān abhijānīhi te te jānanti duṣkṛtam ||
เทวศรมากล่าวว่า “โอ พราหมณ์ ชายเหล่านั้นที่เจ้าเห็นกำลังรื่นเริงเล่นสกา จงรู้ว่าเป็น ‘ฤดูกาลทั้งหก’ เขาเหล่านั้นก็ล่วงรู้ความผิดของเจ้าเช่นกัน”
विपुल उवाच
Educational Q&A
Wrongdoing is not hidden: time itself—here symbolized by the six seasons—stands as a witness. The verse frames moral accountability as inescapable, because the cycles of time ‘know’ one’s deeds.
Vipula explains the meaning of a vision: the joyful gamblers seen with dice are to be understood allegorically as the six seasons, and they are said to be aware of the brāhmaṇa’s misdeed.