Shloka 3
Vivāha-dharma: Kanyā-pradāna, Śulka, and Pāṇigrahaṇa-niṣṭhā (अनुशासन पर्व, अध्याय ४४)
स ददर्श तमासीनं विपुलस्य कलेवरम् । निश्षेष्टं स्तब्धनयनं यथा लेख्यगतं तथा,वहाँ पहुँचकर उन्होंने देखा कि विपुलका शरीर चित्रलिखितकी भाँति निश्रेष्ट पड़ा है और उनके नेत्र स्थिर हैं
sa dadarśa tam āsīnaṁ vipulasya kalevaram | niḥśeṣṭaṁ stabdha-nayanaṁ yathā lekhya-gataṁ tathā ||
ภีษมะกล่าวว่า “ครั้นไปถึงที่นั้น เขาได้เห็นกายของวิปุละนอนอยู่—นิ่งสนิทไร้การเคลื่อนไหว ดวงตาแข็งค้างไม่ไหวติง ประหนึ่งรูปที่ถูกตรึงไว้ในภาพเขียน”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights impermanence (anityatā) and the sobering ethical weight of human actions: the body, once animated, can become utterly still, prompting reflection on dharma and the consequences that follow one’s choices.
A character arrives and sees Vipula’s body lying motionless, eyes fixed, compared to a painted figure—an image emphasizing complete lifelessness and the gravity of the situation being narrated by Bhīṣma.