Shloka 25
Vipula’s Yogic Protection of the Guru’s Household (विपुलस्य योगरक्षा / Vipulasya Yogarakṣā)
नाग्निस्तृप्यति काष्ठानां नापगानां महोदधि: । नानतकः सर्वभूतानां न पुंसां वामलोचना:
nāgnis tṛpyati kāṣṭhānāṁ nāpagānāṁ mahodadhiḥ | nāntakaḥ sarvabhūtānāṁ na puṁsāṁ vāmalocanāḥ ||
ไฟไม่เคยอิ่มด้วยเชื้อเพลิง มหาสมุทรก็ไม่เคยอิ่มด้วยสายน้ำแห่งแม่น้ำทั้งหลาย อันตกะ (ความตาย) แม้จะคร่าชีวิตสรรพสัตว์พร้อมกันก็ยังไม่อิ่มฉันนั้น; ฉันใด สตรีผู้มีนัยน์ตางามก็ไม่เคยอิ่มด้วยบุรุษฉันนั้น
भीष्म उवाच
Educational Q&A
That some drives—especially craving and acquisitiveness—do not naturally end through indulgence; they intensify like fire fed by wood or the ocean receiving rivers. Therefore dharma emphasizes restraint (dama), discrimination (viveka), and moderation rather than feeding limitless desire.
Bhīṣma is delivering moral instruction in the Anuśāsana Parva, using vivid natural analogies (fire, ocean, death) to caution about insatiability and to guide conduct and self-governance.