Shloka 12
Brāhmaṇa-pūjā, Haviḥ-dāna, and the Vāsudeva–Pṛthivī Saṃvāda
Chapter 34
यादव! जो लोग वनमें फल-मूल खाकर तपस्यामें लगे रहते हैं, किसी प्रकारका संग्रह नहीं रखते और क्रियानिष्ठ होते हैं, उन्हींको मैं मस्तक झुकाता हूँ ।। ये भृत्यभरणे शक्ता: सततं चातिथिव्रता: । भुज्जते देवशेषाणि तान् नमस्यामि यादव,जो माता-पिता, कुटुम्बीजन एवं सेवक आदि भरण-पोषणके योग्य व्यक्तियोंका पालन करनेमें समर्थ हैं, जिन्होंने सदा अतिथिसेवाका व्रत ले रखा है तथा जो देवयज्ञसे बचे हुए अन्नको ही भोजन करते हैं, मैं उन्हींके सामने नतमस्तक होता हूँ
nārada uvāca | yādava! ye janā vane phala-mūla-bhakṣāḥ tapasyeṣu ratāḥ tiṣṭhanti, saṃgrahaṃ na kurvanti, kriyā-niṣṭhāś ca bhavanti, tān eva ahaṃ śirasā namāmi || ye bhṛtya-bharaṇe śaktāḥ satataṃ cātithi-vratāḥ | bhuñjate deva-śeṣāṇi tān namasyāmi yādava ||
โอ้ยาทวะ! ข้าขอน้อมเศียรแด่ผู้พำนักในป่า กินผลไม้และรากไม้ ตั้งมั่นในตบะ ไม่สะสมสิ่งใด และเคร่งครัดในกิจวัตรอันศักดิ์สิทธิ์ และข้าขอนอบน้อมแด่ผู้สามารถอุปถัมภ์บิดามารดา วงศ์ญาติ และผู้พึ่งพา รับปฏิญาณต้อนรับอาคันตุกะอยู่เสมอ และบริโภคเพียงอาหารที่เหลือจากการบูชาในยัญแด่เทพ
नारद उवाच
Educational Q&A
True dharma is honored in two complementary forms: (1) ascetic restraint—living simply, practicing tapas, and avoiding hoarding; and (2) householder responsibility—supporting dependents, serving guests, and eating only after offering to the gods. Both express self-control and service.
Nārada addresses Yādava (Kṛṣṇa) and declares whom he reveres. He praises exemplary people—forest ascetics devoted to austerity and non-accumulation, and householders devoted to hospitality, sacrificial order, and the care of dependents—by bowing to them as models of righteous living.