Shloka 55
ब्राह्मणपूजा-राजधर्मः | Royal Duty of Honoring Learned Brahmins
य एष राजा वीर्येण स्वजातिं त्याजितो मया । अनुजानीहि मां ब्रह्मन् ध्यायस्व च शिवेन माम्,“क्योंकि इन राजाको मैंने अपने पराक्रमसे अपनी जाति त्याग देनेके लिये विवश कर दिया। ब्रह्मन! मुझे जानेकी आज्ञा दीजिये और मेरा कल्याण-चिन्तन कीजिये
ya eṣa rājā vīryeṇa svajātiṃ tyājito mayā | anujānīhi māṃ brahman dhyāyasva ca śivena mām ||
“กษัตริย์ผู้นี้ ข้าพเจ้าได้บีบบังคับด้วยเดชานุภาพของตน ให้ละทิ้งฐานะและวงศ์เดิมของตนเสียแล้ว ข้าแต่พราหมณ์ โปรดอนุญาตให้ข้าพเจ้าไป และโปรดระลึกถึงข้าพเจ้าด้วยความเป็นสิริมงคล”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even when acting from strength or duty, one must acknowledge the moral weight of causing another’s loss of status or rightful place, and seek auspicious resolution through the counsel and goodwill of the righteous.
Bhishma addresses a Brahmin, referring to a king whom he has forced—by his own martial power—to relinquish his position/lineage-status, and he asks permission to depart while requesting the Brahmin to think of him for his welfare (śiva).