Shloka 49
ब्राह्मणपूजा-राजधर्मः | Royal Duty of Honoring Learned Brahmins
प्रतर्दनको आया जान भृगुजी आश्रमसे निकले। उन्होंने नृपश्रेष्ठ प्रतर्दनका विधिपूर्वक स्वागत-सत्कार किया ।। उवाच चैन राजेन्द्र कि कार्य ब्रूहि पार्थिव | स चोवाच नृपस्तस्मै यदागमनकारणम्,और इस प्रकार पूछा--'राजेन्द्र! पृथ्वीनाथ! मुझसे आपका क्या काम है, बताइये।' तब राजाने उनसे अपने आगमनका जो कारण था, उसे इस प्रकार बताया
pratardanako āyā jñātvā bhṛgujī āśramase nikale | teṣāṁ nṛpaśreṣṭha-pratardanasya vidhipūrvakaṁ svāgata-satkāraṁ cakruḥ || uvāca ca enaṁ rājendra kiṁ kāryaṁ brūhi pārthiva | sa covāca nṛpastasmai yadāgamanakāraṇam ||
เมื่อภฤคุฤๅษีทราบว่าพระเจ้าประตัรทนะเสด็จมาถึง ก็ออกจากอาศรมไปต้อนรับ และถวายการสักการะนฤปผู้ประเสริฐตามพิธีโดยครบถ้วน แล้วภฤคุกล่าวว่า “ข้าแต่ราชาธิราช ผู้เป็นเจ้าแห่งแผ่นดิน จงบอกเถิดว่าเสด็จมาด้วยกิจอันใด” ครั้นแล้วพระราชาจึงทูลเหตุแห่งการเสด็จมา
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage highlights dharma in conduct: a sage receives a king with proper hospitality, and the king states his purpose respectfully—modeling mutual decorum between spiritual authority and temporal power.
King Pratardana arrives at Bhṛgu’s hermitage. Bhṛgu comes out, welcomes him with due honors, and asks the reason for the visit; the king then begins to explain his purpose.