Shloka 6
Pātra-Lakṣaṇa and Niścita-Dharma
Marks of a Worthy Recipient and Stable Criteria of Dharma
(अविश्वासान्न व्यसनी नातिसक्तो5प्रवासक: । विद्वान् सुशील: पुरुष: सदार: सुखमश्षुते ।।) जो कहीं भी विश्वास न करनेके कारण किसी व्यसनमें नहीं फँसता, कहीं भी अधिक आसक्त नहीं होता, परदेशमें नहीं रहता तथा जो विद्वान् और सुशील है, वही पुरुष स्त्रीके साथ रहकर सुख भोगता है ।। तुष्ट:ः पितामहस्तेडद्य तथा देवा: सवासवा: । स त्वं येन च कार्येण सम्प्राप्तो भगवानिह,आज आपके ऊपर ब्रह्माजी तथा इन्द्रसहित सम्पूर्ण देवता संतुष्ट हैं। भगवन् द्विजश्रेष्ठ! आप यहाँ जिस कार्यसे आये हैं, वह सफल हो गया। उस कन्याके पिता वदान्य ऋषिने मेरे पास आपको उपदेश देनेके लिये भेजा था। वह सब मैंने कर दिया
aviśvāsān na vyasanī nātisakto 'pravāsakaḥ | vidvān suśīlaḥ puruṣaḥ sadāraḥ sukham aśnute ||
“บุรุษผู้มีความระแวดระวังอันสุขุม จึงไม่ตกเป็นทาสแห่งอบายมุข ไม่ยึดติดเกินควร ไม่ไปพำนักไกลบ้าน และเป็นผู้รู้พร้อมด้วยความประพฤติดี—ผู้นั้นแลอยู่ร่วมกับภรรยาแล้วเสวยสุข. วันนี้ปิตามหพรหมาและเหล่าเทพพร้อมท้าวอินทราโปรดปรานในตัวเจ้า. ข้าแต่ภควาน ทวิชผู้ประเสริฐ! กิจที่นำเจ้ามายังที่นี้สำเร็จแล้ว. บิดาแห่งกุมารีนั้น คือฤๅษีผู้เอื้อเฟื้อ ได้ส่งข้ามาเพื่อให้โอวาทแก่เจ้า; ข้าได้กระทำครบถ้วนแล้ว”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Happiness in married/household life depends on disciplined character: avoid addictions, avoid excessive attachment, maintain steadiness (not constantly living away), and cultivate learning and good conduct.
Bhishma is delivering a didactic statement on the qualities that support domestic happiness, framing it as a normative guideline within Anushasana Parva’s broader instruction on dharma.