Shloka 49
Aṣṭāvakra–Strī-saṃvāda: Dhṛti, hospitality, and a dispute on autonomy
हार्योयं विषयो ब्रह्मन् गान्धर्वो नाम नामतः । छन््दतो वर्ततां विप्र यथा वदति वा भवान्,“ब्रह्मन! यह नृत्य-गीतका विषय जिसे “गान्धर्व” नाम दिया गया है बड़ा मनोहारी है; अतः यदि आपकी इच्छा हो तो यह आयोजन कुछ दिन और इसी तरह चलता रहे अथवा विप्रवर! आप जैसी आज्ञा दें वैसा किया जाय
hāryo’yaṁ viṣayo brahman gāndharvo nāma nāmataḥ | chandato vartatāṁ vipra yathā vadati vā bhavān ||
ภีษมะกล่าวว่า “ดูก่อนพราหมณ์ ศิลปะแห่งการขับร้องและร่ายรำนี้ ซึ่งเรียกกันว่า ‘คานธรรพ์’ นั้นชวนรื่นรมย์ยิ่งนัก เพราะฉะนั้น หากท่านประสงค์ ก็ขอให้การแสดงนี้ดำเนินต่อไปอีกหลายวันดังเดิม; หรือไม่ก็—ดูก่อนพราหมณ์ผู้ประเสริฐ—จะให้เป็นไปตามที่ท่านบัญชาก็สุดแล้วแต่”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse models dhārmic courtesy and restraint: even when something is pleasing, Bhishma defers to the decision of the learned Brahmin, showing respect for authority, propriety, and right conduct in communal settings.
Bhishma comments on an ongoing musical-dance performance (called Gāndharva), praising its charm and then inviting the Brahmin to decide whether it should continue for more days or be arranged differently according to his instruction.