Shloka 27
चर्मण्वती नदी पुण्या कौशिकी यमुना तथा । नदी भीमरथी चैव बाहुदा च महानदी
carmaṇvatī nadī puṇyā kauśikī yamunā tathā | nadī bhīmarathī caiva bāhudā ca mahānadī ||
ภีษมะกล่าวว่า “สายน้ำศักดิ์สิทธิ์—จรมณวตี เกาศิกี และยมุนา; อีกทั้งภีมรถี พาหุทา และมหานทีอันยิ่งใหญ่—(พร้อมด้วยบัญชีนามอันยืดยาวของเทพ ฤๅษี เหล่าทิพยชน สถานศักดิ์สิทธิ์ ภูผา กาลภาค และพลังจักรวาลที่กำลังถูกขาน ณ ที่นี้) ล้วนถูกอัญเชิญเป็นที่เคารพบูชาและเป็นผู้คุ้มครอง. เมื่อระลึกและเอ่ยนามท่านทั้งหลาย ผู้นั้นย่อมผสานตนเข้ากับระเบียบอันเป็นมงคลและธรรม; และไม่ว่าท่านจะถูกเอ่ยนามหรือมิได้เอ่ยนาม ขอพลังทิพย์ทั้งปวงจงพิทักษ์เราทุกเมื่อ.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse participates in a protective, merit-generating remembrance: sacred rivers (and, by extension, the wider catalogue of revered beings and holy places in the passage) are honored as purifying powers. The ethical thrust is that reverent recollection and respectful invocation align a person with dharma and auspiciousness, seeking protection and the removal of obstacles.
Bhīṣma is in the midst of a long enumerative invocation (a namaskāra/protective litany) that lists rivers, deities, sages, celestial musicians and nymphs, holy sites, mountains, and cosmic divisions of time. This particular verse names several rivers as part of that ongoing catalogue.