Shloka 81
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
बहुप्रसाद: सुस्वप्नो दर्पणो<थ त्वमित्रजित् । वेदकारो मन्त्रकारो विद्वान् समरमर्दन:,४२२ बहुप्रसाद:--भक्तोंपर अधिक कृपा करनेवाले, ४२३ सुस्वप्र:--सुन्दर स्वप्नवाले, ४२४ दर्पण:--दर्पणके समान स्वच्छ, ४२५ अमित्रजित्--बाहर-भीतरके शत्रुओंको जीतनेवाले, ४२६ वेदकार:--वेदोंका कर्ता, ४२७ मन्त्रकार:--मन्त्रोंका आविष्कार करनेवाले, ४२८ विद्वान--सर्वज्ञ, ४२९ समरमर्दन:--समरांगणमें शत्रुओंका संहार करनेवाले
vāyudeva uvāca | bahuprasādaḥ susvapno darpaṇo 'tha tvamitrajit | vedakāro mantrakāro vidvān samaramardanaḥ ||
พระวายุตรัสว่า “พระองค์ทรงประทานพระกรุณาอย่างไพบูลย์; ทรงมีสุบินอันเป็นมงคล; ทรงผ่องใสดุจกระจก; ทรงพิชิตศัตรูทั้งปวง. พระองค์ทรงเป็นผู้รจนาพระเวท ผู้เปิดเผยมนตร์ ผู้ทรงรอบรู้ทุกสิ่ง และทรงบดขยี้ศัตรูในสมรภูมิ.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse presents an ethical ideal of divinity/ideal kingship: compassion toward devotees (bahuprasāda), inner and outer victory over enemies (amitrajit), purity and clarity (darpaṇa), grounding in sacred knowledge (vedakāra, mantrakāra), and the capacity to protect dharma through strength when necessary (samaramardana).
Vāyu is offering a hymn-like praise, stringing together honorific epithets that describe the addressed figure’s benevolence, purity, mastery of Vedic/mantric wisdom, and martial power—typical of Mahābhārata stuti passages that frame a moral-spiritual portrait through names and attributes.