Shloka 44
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
खुवहस्त: सुरूपश्न तेजस्तेजस्करो निधि: । उष्णीषी च सुवकत्रश्न उदग्रो विनतस्तथा,११७ सख्रुवहस्त:--दसवें हाथमें खुवा धारण करनेवाले, ११८ सुरूप:--सुन्दर रूपवाले, ११९ तेज:--तेजस्वी, १२० तेजस्करो निधि:--भक्तोंके तेजकी वृद्धि करनेवाले निधिरूप, १२१ उष्णीषी--सिरपर साफा धारण करनेवाले, १२२ सुवक्त्र:--सुन्दर मुखवाले, १२३ उदग्र:--ओजस्वी, १२४ विनत:--विनयशील
khuvahastaḥ surūpaś ca tejas tejas-karo nidhiḥ | uṣṇīṣī ca suvaktraś codagro vinatas tathā ||
พระวายุเทพตรัสว่า: “พระองค์ทรงถือ ‘คุวา’ ไว้ในพระหัตถ์ ทรงงามด้วยรูปโฉม ทรงรุ่งโรจน์ และเป็นดุจขุมทรัพย์ผู้เพิ่มพูนรัศมีแก่ผู้ภักดี พระองค์ทรงสวมอุษณีษะ (ผ้าโพกศีรษะ) พระพักตร์งดงาม ทรงองอาจเปี่ยมพลัง และยังทรงอ่อนน้อมสุภาพ”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse presents an ethical ideal through praise: true excellence combines outward dignity (beauty, radiance, noble bearing) with inner restraint and humility (vinata). It also highlights a devotional ethic—greatness is measured by the capacity to increase the spiritual ‘tejas’ of devotees.
Vāyu-deva is describing and identifying a revered figure by listing distinguishing marks and virtues—objects carried, attire, appearance, energy, and humility—forming a compact portrait meant to inspire reverence and moral emulation.