Shloka 128
त्रिलोचनो विषण्णाड्रो मणिविद्धों जटाधर: । बिन्दुर्विसर्ग: सुमुख: शर: सर्वायुध: सह:,८०२ त्रिलोचन:-न्रिनेत्रधारी, ८०३ विषण्णाड्र:--अंगरहित अर्थात् सर्वथा निराकार, ८०४ मणिविद्ध:--मणिका कुण्डल पहननेके लिये छिदे हुए कर्णवाले, ८०५ जटाधर:--जटाधारी, ८०६ बिन्दु:--अनुस्वाररूप, ८०७ विसर्ग:--विसर्जनीयस्वरूप, ८०८ सुमुख:--सुन्दर मुखवाले, ८०९ शर:--बाणस्वरूप, ८१० सर्वायुध:--सम्पूर्ण आयुधोंसे युक्त, ८११ सह:--सहनशील
trilocano viṣaṇṇāḍro maṇividdho jaṭādharaḥ | bindur visargaḥ sumukhaḥ śaraḥ sarvāyudhaḥ sahaḥ ||
พระวายุเทพตรัสว่า “พระองค์ทรงมีสามเนตร; ทรงไร้รูปโดยสิ้นเชิง ปราศจากอวัยวะ; ทรงมีพระกรรณเจาะเพื่อประดับแก้วมณี และทรงไว้ชฎา. พระองค์ทรงเป็น ‘พินทุ’ และ ‘วิสรรคะ’; ทรงมีพระพักตร์งาม; ทรงเป็นศรเอง; ทรงพร้อมด้วยอาวุธทั้งปวง; และทรงอดทนยิ่ง”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse presents a devotional-theological vision in which the supreme deity (identified by Śiva-epithets like ‘Trilocana’ and ‘Jaṭādhara’) transcends form yet pervades all forms—including sacred sound-signs (bindu, visarga) and instruments of power (arrow, all weapons). Ethically, it implies that ultimate authority and refuge lie in the formless-yet-immanent divine, beyond mere external appearances.
Vāyu-deva is reciting a litany of names and attributes—an encomium—describing the deity through paradoxical qualities (formless yet adorned, ascetic yet beautiful) and through symbolic identifications with phonetic markers and weapons, emphasizing omnipresence and supremacy.