Shloka 6
युधिष्ठिरने कहा--पितामह! भाग्यहीन मनुष्य बलवान हो तो भी उसे धन नहीं मिलता और जो भाग्यवान् है, वह बालक एवं दुर्बल होनेपर भी बहुत-सा धन प्राप्त कर लेता है,अकार्यमसकृत् कृत्वा दृश्यन्ते ह्रथना नरा: । धनयुक्ता: स्वकर्मस्था दृश्यन्ते चापरेडथना: कितने ही मनुष्य अनेक बार कुकर्म करके भी निर्धन ही देखे जाते हैं। कितने ही अपने धर्मानुकूल कर्तव्यका पालन करके धनवान् हो जाते और कोई निर्धन ही रह जाते हैं
Yudhiṣṭhira uvāca—akāryam asakṛt kṛtvā dṛśyante hy arthanā narāḥ | dhanayuktāḥ svakarmasthā dṛśyante cāpare ’rthanāḥ ||
ยุธิษฐิระกล่าวว่า “โอ้ ปิตามหะ! เราเห็นคนมากมายทำการอันผิดธรรมซ้ำแล้วซ้ำเล่า แต่ก็ยังไร้ทรัพย์อยู่ดังเดิม และเราก็เห็นผู้อื่นที่ตั้งมั่นในหน้าที่อันชอบของตนกลับมีทรัพย์สิน—ทว่าบางคนแม้เป็นเช่นนั้นก็ยังยากจนอยู่ แล้วสิ่งใดกันเป็นผู้กำกับการได้มาซึ่งความมั่งคั่ง: โชคชะตา ความประพฤติ หรือสิ่งอื่น?”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a moral problem: material outcomes (wealth/poverty) do not always visibly align with ethical behavior. It pushes the inquiry toward a deeper understanding of karma, time, and destiny, and cautions against judging righteousness solely by prosperity.
In the Anuśāsana Parva dialogue, Yudhiṣṭhira questions Bhīṣma about the apparent mismatch between conduct and reward—observing that some who do wrong remain poor, while some who follow their duties are wealthy (and some still poor). He seeks an explanation of what truly governs fortune.