Shloka 4
उग्रा घोरा तनुर्यास्य सो<न्निर्विद्युत् स भास्कर: । शिवा सौम्या च या त्वस्य धर्मस्त्वापो5थ चन्द्रमा:,इनकी जो घोर मूर्ति है, वह भय उपजानेवाली है। उसके अग्नि, विद्युत् और सूर्य आदि अनेक रूप हैं। इससे भिन्न जो शिव-नामवाली मूर्ति है, वह परम शान्त एवं मंगलमयी है। उसके धर्म, जल और चन्द्रमा आदि कई रूप हैं
ugrā ghorā tanur yāsy so 'nnir vidyut sa bhāskaraḥ | śivā saumyā ca yā tv asya dharmas tv āpo 'tha candramāḥ ||
พระวายุตรัสว่า “ภาวะอันดุร้ายและน่าเกรงขามของพระองค์ก่อให้เกิดความสะพรึง; ในภาวะนั้นพระองค์ปรากฏเป็นไฟ เป็นสายฟ้า และเป็นดวงอาทิตย์ ส่วนภาวะที่เรียกว่า ‘ศิวะ’ นั้นอ่อนโยน สงบยิ่ง และเป็นมงคล; ในภาวะนั้นพระองค์ปรากฏเป็นธรรม เป็นสายน้ำ และเป็นดวงจันทร์”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse distinguishes two complementary modes of the divine: a fearsome, chastening aspect that appears as powerful natural forces (fire, lightning, sun), and a benevolent, auspicious aspect called ‘Śiva’ that sustains moral and cosmic harmony (Dharma, waters, moon). It frames ethics and order (Dharma) as a divine manifestation, not merely a human convention.
Vāyudeva is explaining the deity’s manifestations by contrasting a terrifying form that evokes awe and fear with a separate, auspicious and calming form named ‘Śiva’. He illustrates each form through recognizable cosmic embodiments—fiery and solar powers on one side, and Dharma, water, and lunar coolness on the other.