Shloka 13
सहस्राक्षोड्युताक्षो वा सर्वतो$क्षिमयो5पि वा । चक्षुष: प्रभवेत् तेजो नास्त्यन्तो5थास्य चक्षुषाम्,उनके नेत्रसे तेज प्रकट होता है तथा उनके नेत्रोंका अन्त नहीं है। इसलिये ये 'सहस्राक्ष', “आयुताक्ष' और 'सर्वतो$क्षिमय” कहलाते हैं
sahasrākṣo ’yutākṣo vā sarvato ’kṣimayo ’pi vā | cakṣuṣaḥ prabhavet tejo nāsty anto ’thāsya cakṣuṣām ||
พระวายุดรัสว่า “พระองค์อาจทรงพระนามว่า ‘สหัสรากษะ’ (ผู้มีพันเนตร) หรือ ‘อายุทากษะ’ (ผู้มีหมื่นเนตร) หรือแม้ ‘สรรวโต’กษิมยะ’ (ผู้มีเนตรอยู่ทุกทิศ). รัศมีบังเกิดจากเนตรของพระองค์ไม่ขาดสาย และเนตรของพระองค์หาที่สุดมิได้; ฉะนั้นพระนามเหล่านี้ย่อมเหมาะสมแก่พระองค์”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that divine perception and power are limitless: the deity’s ‘eyes’ symbolize omniscience and omnipresence, and the radiance (tejas) issuing from them signifies inexhaustible spiritual potency. Hence multiple epithets that express boundless vision are appropriate.
Vāyudeva is explaining and justifying honorific names—‘Sahasrākṣa’, ‘Ayutākṣa’, and ‘Sarvato’kṣimaya’—by describing the deity as endlessly many-eyed and radiating brilliance from those eyes, thereby grounding the titles in the deity’s nature.