Shloka 553

Devanagari script

पूजयस्व महाभागान्‌ वाम्भिदनिश्व नित्यदा | प्रभो! कुन्तीनन्दन! इसी प्रकार आप भी सदा मीठे वचन बोलकर और नाना प्रकारके दान देकर महाभाग ब्राह्मणोंकी सर्वदा पूजा करते रहें

Transliteration

pūjayasva mahābhāgān brāhmaṇān nityadā | prabho kuntīnandana! evaṃ tvam api sadā madhuravacanaiḥ nānāvidhair dānaiś ca mahābhāgabrāhmaṇān sarvadā pūjayatām ||

Translation

พระวายุเทพตรัสว่า “จงบูชาและให้เกียรติพราหมณ์ผู้ประเสริฐอยู่เสมอ โอ้พระผู้เป็นเจ้า โอรสแห่งกุนตี ท่านเองก็ควรเคารพและปรนนิบัติพราหมณ์ผู้ทรงคุณเหล่านั้นตลอดกาล ด้วยวาจาอ่อนหวานสุภาพ และด้วยทานนานาประการ”

Word by Word

• पूजयस्व: worship (you should worship)
• पूजयस्व: Karta
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लोट् (imperative), आत्मनेपद, मध्यम, एकवचन

• महाभागान्: the very fortunate (ones)
• महाभागान्: Karma
• Type: Noun
• Root: महाभाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• वाम्भिद: O Vāmbhida (epithet/name)
• वाम्भिद: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: वाम्भिद् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• नित्यदा: always
• नित्यदा: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: नित्यदा (अव्यय)

Speaker

वायुदेव उवाच

Characters & Entities

• Vāyu (Wind-god)
• Kuntīnandana (son of Kuntī)
• Brāhmaṇas

Educational Q&A

What is the core teaching?

Dharma is upheld through continual reverence for the learned and virtuous—especially brāhmaṇas—expressed not only by material charity (dāna) but also by refined, gentle speech (madhura-vacana).

What is happening in the narrative?

Vāyu-deva addresses the son of Kuntī with counsel, urging him to maintain a steady practice of honoring eminent brāhmaṇas through respectful words and diverse gifts, framing this as an ongoing royal and ethical duty.