Shloka 29
अग्निवर्णो ज्वलन् धीमान् स द्विजो रथधुर्यवत् । प्रतोदेनातुदद् बालां रुक्मिणीं मम पश्यत:,वे बुद्धिमान् ब्राह्मण दुर्वासा अपने तेजसे अग्निके समान प्रकाशित हो रहे थे। उन्होंने मेरे देखते-देखते जैसे रथके घोड़ोंपर कोड़े चलाये जाते हैं, उसी प्रकार भोली-भाली रुक्मिणीको भी चाबुकसे चोट पहुँचाना आरम्भ किया
agnivarṇo jvalan dhīmān sa dvijo rathadhuryavat | pratodenātudad bālāṃ rukmiṇīṃ mama paśyataḥ ||
วายุกล่าวว่า “พราหมณ์ผู้นั้นมีวรรณะดุจเพลิง ลุกโชติช่วงและเฉียบแหลมยิ่ง ต่อหน้าต่อตาข้าพเจ้า เขาเริ่มเฆี่ยนรุกมินีผู้ไร้เดียงสาด้วยแส้ ดุจเฆี่ยนม้าที่เทียมรถศึก”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that spiritual brilliance and social-religious status (dvija, dhīmān) do not excuse harshness. Dharma requires restraint and compassion; power—especially ascetic or moral authority—must not be used to harm the innocent.
Vāyu narrates a scene he witnesses: a fiery, intelligent brahmin begins lashing the innocent Rukmiṇī with a whip, likening the act to whipping chariot-horses. The comparison intensifies the sense of dehumanizing cruelty and sets up an ethical critique of such conduct.