Shloka 21

नच मां च्यावयेद्‌ राष्ट्रात्‌ त्रिषु लोकेषु कश्नन । देवो वा मानुषो वापि तस्माज्ज्येष्ठो द्विजादहम्‌,आकाशमें स्थित हुई इस गायत्री नामक कन्याने जो ब्राह्मणोंको क्षत्रियोंसे श्रेष्ठ बतलाया है, वह बिलकुल झूठ है। मृगछाला धारण करनेवाले सभी ब्राह्मण प्रायः विवश होते हैं, मैं इन सबको जीत लूँगा। तीनों लोकोंमें कोई भी देवता या मनुष्य ऐसा नहीं है, जो मुझे राज्यसे भ्रष्ट करे। अतः मैं ब्राह्मणसे श्रेष्ठ हूँ

na ca māṁ cyāvayed rāṣṭrāt triṣu lokeṣu kaścana | devo vā mānuṣo vāpi tasmāj jyeṣṭho dvijād aham ||

ในสามโลกนี้ไม่มีผู้ใด—จะเป็นเทพหรือมนุษย์—สามารถขับเราให้พ้นจากราชอาณาจักรได้ เพราะฉะนั้นเราจึงสูงกว่าทวิชะ (ผู้เกิดสองครั้ง) ด้วย

nanot
na:
TypeIndeclinable
Rootna
caand
ca:
TypeIndeclinable
Rootca
māmme
mām:
Karma
TypePronoun
Rootasmad
FormAccusative, Singular
cyāvayetshould dislodge / cause to fall
cyāvayet:
TypeVerb
Rootcyu
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada, Parasmaipada
rāṣṭrātfrom the kingdom
rāṣṭrāt:
Apadana
TypeNoun
Rootrāṣṭra
FormNeuter, Ablative, Singular
triṣuin three
triṣu:
TypeAdjective (Numeral)
Roottri
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
lokeṣuin the worlds
lokeṣu:
Adhikarana
TypeNoun
Rootloka
FormMasculine, Locative, Plural
kaścanaanyone (at all)
kaścana:
Karta
TypePronoun (Indefinite)
Rootkaścana (kim + cana)
FormMasculine, Nominative, Singular
devaḥa god
devaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootdeva
FormMasculine, Nominative, Singular
or
:
TypeIndeclinable
Root
mānuṣaḥa human (man)
mānuṣaḥ:
Karta
TypeNoun/Adjective
Rootmānuṣa
FormMasculine, Nominative, Singular
or
:
TypeIndeclinable
Root
apieven / also
api:
TypeIndeclinable
Rootapi
tasmāttherefore / from that
tasmāt:
TypePronoun
Roottad
FormNeuter, Ablative, Singular
jyeṣṭhaḥsuperior / eldest
jyeṣṭhaḥ:
TypeAdjective
Rootjyeṣṭha
FormMasculine, Nominative, Singular
dvijātthan a twice-born (brahmin)
dvijāt:
Apadana
TypeNoun
Rootdvija
FormMasculine, Ablative, Singular
ahamI
aham:
Karta
TypePronoun
Rootasmad
FormNominative, Singular

अजुन उवाच

A
Arjuna
T
three worlds (trailokya)
D
devas (gods)
H
humans (mānuṣas)
K
kingdom (rāṣṭra)
D
dvija (twice-born)

Educational Q&A

The verse highlights the ethical danger of overconfidence in worldly power: claiming invincibility and superiority over the dvija challenges the traditional primacy of spiritual authority, inviting reflection on humility, rightful hierarchy, and the limits of royal might within dharma.

Arjuna speaks in a defiant tone, asserting that no being—divine or human—can depose him from his kingdom, and concluding from this that he is superior even to the twice-born; the statement functions as a rhetorical assertion of kṣatriya dominance and sets up a value-tension with brāhmaṇical precedence.