Shloka 17
ब्राह्मणा: संश्रिता: क्षत्र न क्षत्रं ब्राह्मणाश्रितम् । ख्रिता ब्रह्मोपधा विप्रा: खादन्ति क्षत्रियान् भुवि
arjuna uvāca | brāhmaṇāḥ saṁśritāḥ kṣatra na kṣatraṁ brāhmaṇāśritam | kṣatriyā brahmopadhā viprāḥ khādanti kṣatriyān bhuvi ||
อรชุนกล่าวว่า “โอ กษัตริยะ! พราหมณ์ดำรงชีพโดยอาศัยชนชั้นกษัตริย์; แต่กษัตริย์มิได้อยู่ใต้ร่มเงาพราหมณ์. เหล่าวิปฺระผู้ยกการศึกษาและสอนพระเวทเป็นข้ออ้างเพื่อเลี้ยงชีพ แท้จริงแล้วบนแผ่นดินนี้ย่อมได้อาหารจากฝ่ายกษัตริย์”
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the practical interdependence between social orders and criticizes those who use sacred learning as a mere pretext for livelihood, implying that ethical integrity—not just status or scholarship—matters in dharma.
Arjuna speaks in a discussion on conduct and social duties, pointing out that Brahmins often rely materially on Kshatriya patronage, while Kshatriyas are not portrayed as similarly dependent—framing a critique of exploitative or hypocritical religious livelihood.